Okul Öncesi Dönemde Hafif Zihinsel Yetersizlikten Etkilenmiş Çocukların Matematik Becerilerini Geliştirme ve İzlemeye Yönelik Bir Mobil Uygulama (ÖZÇİMO)


Baltacı Ş. (Yerel Koordinatör )

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Proje Grubu: Sosyal Bilimler
  • Projenin Yürütüldüğü Birim: EĞİTİM FAKÜLTESİ
  • Başlangıç Tarihi: --
  • Bitiş Tarihi: --

Özet

Zihinsel yetersizliği olan çocukların örgün eğitimden yararlanmalarının önünde birçok engel yer almaktadır. Bu çocukların yaşadığı sağlık problemleri okula ya da eğitim aldıkları özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmelerinin önündeki en büyük engellerden biri olabilmektedir. Bununla birlikte, 2019 yılı Aralık ayında başlayan “Covid-19” salgını tüm öğretim kademelerinde olduğu gibi özel eğitime ihtiyaç duyan çocukların da uzaktan eğitim ve özellikle eğitime evden devam edebilmeleri için gerekli materyal ihtiyacını net olarak ortaya koymuştur. Bu projenin genel amacı, RAM tarafından hafif düzeyde zihinsel yetersizlik tanısı konulan 60-72 aylık çocuklara yönelik matematik becerilerini geliştirme ve izlemeye yönelik mobil uygulamanın (ÖZÇİMO) geliştirilmesi, iyileştirilmesi, kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi ve ÖZÇİMO’nun matematik performansı, görsel dikkat ve bilişsel iş yükü üzerindeki etkisinin sınanmasıdır. Hazırlanacak mobil uygulama sayı kavramı, sınıflandırma, karşılaştırma ve geometri konularını kapsayacak ve her bölüm kolay, orta ve zor olmak üzere üç basamaktan oluşacaktır. Ayrıca hazırlanacak mobil uygulama öğrencilerin performanslarını (uygulama yaptığı konular ve çalıştığı etkinlikler, geldiği zorluk düzeyi, sistemdeki uygulamalarda geçen süre gibi) kaydedecektir. Bu özellik sayesinde öğretmen/ebeveyn çocuğun gelişimini kolaylıkla takip edebilecek; okul/öğretmen değişimi gibi durumlarda öğrencinin yetkili kişilerce ulaşılabilecek bir dijital portfolyosunun oluşması sağlanacaktır. Bu projede, dijital ortama kolay aktarılabilirliği ve akademik/sosyal becerileri destekleme noktasındaki etkililiği göz önüne alınarak bağlam temelli öğrenme stratejisi tercih edilmiştir. Bu projenin araştırma deseni iki aşamada planlanmıştır. Tasarım tabanlı araştırma modelinin işe koşulacağı ilk aşamada planlanan mobil uygulamaya yönelik analizler, senaryoların oluşturulması, tasarımın geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve kullanılabilirlik gibi alt işlemler bulunmaktadır. Bu basamağın geliştirme aşamasında beş ZY’li çocuk öğretmen kontrolünde uygulamayı kullanacak ve bu aşamada elde edilen veriler doğrultusunda yapılacak iyileştirmelerle, tasarım ana uygulamaya hazır hale getirilecektir. Çalışmanın ikinci kısmında ise mobil uygulamanın etkililiğini ölçmek amacıyla karma desen içinde yer alan sıralı açıklayıcı karma araştırma deseni kullanılacaktır. Deney ve kontrol gruplarına 20 ZY’li çocuk seçkisiz olarak atanacaktır. Her iki gruptaki öğrenciler eğitimlerine devam ederken deney grubundaki öğrencilere belirlenen süre sınırları içinde mobil uygulama öğretmen kontrolünde kullandırılacaktır. Çalışma kapsamında çocukların matematik becerilerini ölçmek amacıyla Gazi Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı, Ölçüt Bağımlı Ölçü Aracı, Geometrik Şekilleri Tanıma Testi, Sayı ve İşlem Kavramları Testi kullanılacaktır. Buna ek olarak mobil uygulamanın çocukların görsel dikkat parametreleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla Göz İzleme ve beyinlerindeki elektroaktivite durumlarını (alfa, beta ve teta sinyalleri) tespit etmek amacıyla da EEG cihazı kullanılacaktır. Ayrıca uygulamanın etkililiğini ölçmek ve çocukların uygulama ile olan etkileşimlerini tespit etmek amacıyla öğretmen ve ebeveyn görüşleri ile katılımcıların mobil uygulamayı kullanımlarına ilişkin video kayıtları alınacaktır. Son basamak olan değerlendirme basamağında ise verilerin analizi yapılıp raporlaştırılacak, bulguların ilgili paydaşlarla ve akademik platformlarda paylaşımı sağlanacaktır. Toplanan verilerin analizinde normal dağılımın gözlendiği durumlarda varyans analizi, diğer durumlarda parametrik olmayan testler kullanılacaktır. Göz izleme ve EEG cihazından alınan veriler ortak bir yazılım üzerinden işlenerek; nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile analiz edilecektir. Beş ana iş paketinden oluşan projede proje ekibinin uzmanlık alanlarına göre görev dağılımlarının ve projenin yürütüleceği kurumdaki altyapı olanaklarının belirlenen hedeflere başarıyla ulaşmak için yeterli olduğu söylenebilir. Çocukların performanslarını geliştirmenin yanı sıra takip edilebilmesine de imkân veren özel eğitim programı kazanımlarına göre hazırlanmış bu uygulama daha sonra hem matematik öğretimi alanındaki diğer üniteler hem de farklı alan öğretimlerinde (okuma-yazma, sosyal beceriler gibi) kullanılabilecek şekilde geliştirilebilecektir.